Zaparcie, długie parcie w toalecie, a później pieczenie i ślad krwi na papierze – to częsty scenariusz, który może sprzyjać rozwojowi choroby hemoroidalnej. Sprawdź, jak przerwać to błędne koło i zmniejszyć ryzyko nasilania się dolegliwości oraz powikłań.
Dlaczego zaparcia nasilają hemoroidy?
Zaparcia nasilają chorobę hemoroidalną, ponieważ zwiększają parcie i podnoszą ciśnienie w jamie brzusznej, co sprzyja powiększaniu się guzków krwawniczych¹. Twardy stolec dodatkowo uszkadza śluzówkę podczas przechodzenia przez kanał odbytu¹.
Do problemu może dokładać się również regularne odkładanie wypróżnienia mimo pojawiającej się potrzeby. Powoduje ono, że zwieracz odbytu jest nadmiernie zaciśnięty, a ciśnienie spoczynkowe w kanale odbytu – zbyt wysokie². W efekcie pojawia się błędne koło: im mocniej trzeba przeć, tym większe jest obciążenie naczyń. A im bardziej powiększone guzki, tym mniej komfortowe staje się wypróżnienie.
Jak pozbyć się problemów z zaparciami?
Aby przestać mierzyć się z zaparciami i parciem na stolec, a co za tym idzie – zmniejszyć ryzyko rozwoju problemów z hemoroidami, warto przede wszystkim zadbać o zmiany w diecie oraz prawidłowe wypróżnianie się.
Błonnik i nawadnianie
Podstawą przy zaparciach jest modyfikacja diety. Przede wszystkim zaleca się podaż 20-30 g błonnika na dobę oraz wypijanie ok. 1,5-2 litrów płynów¹. Jest on obecny przede wszystkim w produktach pełnoziarnistych, warzywach, owocach i nasionach roślin strączkowych¹.
Wpływ błonnika na wypróżnienia potwierdzają badania. W metaanalizie siedmiu badań z randomizacją suplementacja tego składnika w dawce 7-20 g dziennie zmniejszyła krwawienie hemoroidalne o połowę³. Jednak na samo wypadanie guzków, ból i świąd błonnik wpływał już niewiele³. Dlatego zwiększenie jego podaży zwykle nie wystarcza, aby poradzić sobie ze wszystkimi objawami choroby hemoroidalnej.
Prawidłowy sposób wypróżniania się
Znaczenie ma również sama pozycja przy wypróżnianiu. Siedzenie na sedesie może utrudniać opróżnienie odbytnicy², dlatego warto lekko unieść stopy, np. opierając je na podnóżku. Taka zmiana ułożenia ciała może ułatwić wypróżnienie³.
Sprawdzili to badacze z Ohio State University. 52 ochotników przez 4 tygodnie rejestrowało swoje wypróżnienia – najpierw bez stosowania podnóżka pod stopy, a potem z nim. Efekt? Przy uniesionych stopach uczestnicy rzadziej musieli przeć i częściej mieli poczucie całkowitego wypróżnienia⁴. Skrócił się też średni czas spędzany w toalecie: z 5,60 do 4,24 minuty⁴.
Ciekawostka z tego samego badania: ponad 70% uczestników przyznało, że czyta na toalecie⁴. A długie siedzenie na sedesie to jeden z czynników, których zaleca się unikać przy hemoroidach¹.
Do tego dochodzą dwie proste zasady: nie odkładaj wizyty w toalecie, gdy pojawia się potrzeba, i nie przedłużaj jej na siłę¹.
Kiedy sięgnąć po leczenie miejscowe przy hemoroidach?
Gdy objawy choroby hemoroidalnej już się pojawiły, zmiana nawyków pomoże, ale nie od razu. Z tego powodu w fazie zaostrzenia wiele osób sięga po preparaty miejscowe łączące składnik przeciwzapalny, znieczulający i wzmacniający naczynia¹.
Przy zmianach zewnętrznych i podrażnionej skórze wokół odbytu wygodne są leki w postaci do smarowania. Np. maść Proktosedon zawiera hydrokortyzon, cynchokainę, neomycynę i eskulinę, a dołączony aplikator pozwala podać niewielką ilość leku również do wnętrza odbytu⁵. Stosuje się ją przez 3-6 dni, do ustąpienia stanu zapalnego⁵.
Jeśli po tym czasie nie ma poprawy albo zaparcia wracają mimo zmian w diecie i sposobie wypróżniania się, umów się do lekarza. Przewlekły problem sam z siebie nie ustąpi, a hemoroidy są zwykle jego skutkiem, nie przyczyną².
Bibliografia
- Horoszkiewicz M., Choroba hemoroidalna – profilaktyka, leczenie i aspekt psychiczny, Lekarz POZ 4/2025, s. 295-298.
- Chorobie hemoroidalnej można zapobiec (na podstawie wykładu prof. Tomasza Banasiewicza), Kurier Medyczny 8/2024, s. 22.
- Gardner I.H., Siddharthan R.V., Tsikitis V.L., Benign anorectal disease: hemorrhoids, fissures, and fistulas, Annals of Gastroenterology 2020; 33(1): 9-18.
- Modi R.M., Hinton A., Pinkhas D. i in., Implementation of a Defecation Posture Modification Device: Impact on Bowel Movement Patterns in Healthy Subjects, Journal of Clinical Gastroenterology 2019; 53(3): 216-219. DOI: 10.1097/MCG.0000000000001143
- Charakterystyka Produktu Leczniczego: Proktosedon® maść doodbytnicza; Proktosedon® czopki doodbytnicze. Aktualna wersja zatwierdzona przez URPL.