Wielkanoc 2015: Ciekawe zwyczaje, dawne tradycje. Czego nie wiesz o Świętach Wielkanocnych

0

Święta Wielkanocne kojarzą nam się z czekoladowymi zajączkami, plastikowymi pistoletami do polewania się woda w lany poniedziałek, czasem z francuską tradycją szukania przez dzieci jajek w ogrodzie. To troche smutne, ze bliższe nam są zwyczaje z zachodu czy USA, a zapominamy o pięknych, barwnych polskich tradycjach. Wiecie kim jest Siuda Baba? Gracie w walatkę? Sprawdźcie, jaki wielkanocne zwyczaje Was omijały i zmieńcie to.

 Zwyczaje wielkanocne – Walatka

Jednym z popularnych kiedyś, a w niektórych rejonach Polski, nadal żywych, zwyczajów jest tak zwana Walatka, czyli po prostu “bitwa na jajka”. Zabawa polega na takim toczeniu jaj po stole, by się zderzyły. Właściciel „silniejszego” jajka zabierał rozbitą pisankę przeciwnika. W niektórych miejscach obowiązywał inny wariant zabawy i pomalowane na kolorowo jajka stukało się “noskami” a potem “dupkami”. Przegrany musiał zjeść wszystkie jajka.

Zwyczaje wielkanocne – Siuda baba

Innym ciekawym świątecznym zwyczajem jest Siuda Baba, która to tradycja przetrwała jedynie w okolicach Krakowa. W Lednicy Górnej koło Wieliczki co roku jest wystawiany spektakl upamiętniający ten zwyczaj. Odbywa się on w wielkanocny poniedziałek. Skąd wzięła się w ogóle Siuda Baba? Zwyczaj ten pochodzi jeszcze z czasów pogańskich, jest związany z legenda o pogańskiej świątyni w wiosce pod Krakowem (właśnie w Lednicy Górnej). Kapłanka, która strzegła w niej ognia, wychodziła raz do roku na wiosnę w poszukiwaniu następczyni. Wybrana przez nią kobieta nie mogła się wykupić. Siuda Baba jest czarna od sadzy, bo podczas pilnowania ognia nie wolno jej było się myć. Oznaczało to, że nie zmywała z siebie sadzy przez cały rok.

Jak realizowana jest ta tradycja w Lednicy? Co roku tak samo. Za Siudą Babę przebiera się, zazwyczaj dorodny, mężczyzna. Nosi duży krzyż w dłoni, na szyi sznury korali z kasztanów lub ziemniaków, na plecach duży kosz owinięty płachtą, a w ręce bat unurzany w sadzy. Chodzi od domu do domu w towarzystwie drugiego mężczyzny przebranego za dziada, zbierając datki. Nagabują przechodniów, czerniąc im twarze sadzą i oblewając wodą.

Zobaczcie obchody siudej baby w Wieliczce:

Zwyczaje wielkanocne – Dziady śmingustne

Moją ulubioną tradycją związaną ze świętami są dziady śmingustne. Zwyczaj ten pochodzi ze wsi Dobra, koło Limanowej. Położona w Małopolsce miejscowość zawdzięcza swoja wdzięczną nazwę dobrym sercom dawnych mieszkańców. Setki lat temu do wioski podobno zawitali jeńcy z niewoli tatarskiej. Byli wygłodniali i mieli pokiereszowane twarze. Jako, że Tatarzy obcięli im języki i zabrali ubrania, byli owinięci słoma i wydawali z siebie nieokreślone pomruki. Mieszkańcy wioski pomogli im, i od tej pory ich miejscowość została zapamiętana jako Dobra.

Dziś dziady śmingustne, upamiętniające tatarskich jeńców pojawiają się w wiosce w nocy z Wielkanocy na Wiekanocny Poniedziałek. Twarze ukryte mają za futrzanymi maskami, osmolonymi pończochami, z wycięciami na oczy i nos. Nie odzywają się, wydają tylko pomruki, trąbią na blaszanym rożku. Gestykulując, proszą o datki, polewając przy tym wodą.

Wielkanoc – dlaczego malujemy jajka

 

 

 

 

1 of 1

Leave A Reply