Literatura w różnych epokach: WSPÓŁCZESNOŚĆ – najciekawsze informacje

0

Całość twórczości literackiej po wybuchu II wojny światowej (1939 r.) nazywamy literaturą współczesną.

Współczesną literaturę cechuje ogromna różnorodność, dlatego dzielimy ją na kilka okresów, tj.:

1) lata wojny i okupacji (1939-1945),

2) powojenne rozrachunki (1945-1949),

3) socrealizm (1949-1953),

4) czas odwilży (1953-1968),

5) marzec 1968 – grudzień 1970,

6) 1970 – 1980,

7) 1980 – 1990,

8) literatura po 1990 roku.

W latach wojny i okupacji powstawała m.in. poezja Kolumbów, po wojnie literackimi rozrachunkami stała się twórczość Różewicza, Dygata, Andrzejewskiego, Borowskiego… W okresie socrealizmu powstawały powieści produkcyjne i poematy socrealistyczne, a w czasie odwilży ukazywało się pismo Współczesność, skupiające młodych twórców. Grupa poetycka Nowa Fala skupiająca poetów debiutujących w II połowie lat 60-tych, nazywana także Pokoleniem ’68 lub Pokoleniem ’70, była obecna w polskim życiu literackim w latach 1968-1976 – dla niej przeżyciem pokoleniowym był marzec 1968, a także grudzień 1970. Okres 1970-1980 to czas działalności grup Teraz i Orientacja Hybryda, czas nurtu chłopskiego w literaturze. Lata 1980-1990 – to w przybliżeniu czas od stanu wojennego do obrad Okrągłego Stołu.

Cechy i idee literatury współczesnej:

1) drugi obieg (druk wstrzymanych wcześniej przez cenzurę dzieł, np. Miłosza i Gombrowicza),

2) egzystencjalizm,

3) literatura faktu,

4) postmodernizm,

5) totalitaryzm.

Prądy literackie:

1) socrealizm (pozytywni bohaterowie pracujący dla miast i wsi oraz, dla kontrastu, negatywne postacie z Zachodu),

2) turpizm (elementy brzydoty w utworach),

3) lingwizm (poeta – rzemieślnik słowa),

4) neoklasycyzm.

Najważniejsze motywy i tematy:

1) człowiek w zagrożeniu wojną,

2) martyrologia Żydów,

3) miasto,

4) obozy koncentracyjne i łagry,

5) Powstanie Warszawskie,

6) totalitaryzm,

7) świat zdeformowany,

8) wojna.

Grupy poetyckie:

1) Pokolenie ’56 (m.in. Andrzej Bursa, Stanisław Grochowiak, Marek Hłasko, Sławomir Mrożek) – ich pokoleniowe przeżyciem był przewrót październikowy po doświadczeniach stalinizmu, nie tworzyli zwartej grupy, byli zdeklarowanymi indywidualistami.

2) Nowa Fala (m.in. Ewa Lipska, Stanisław Barańczak, Julian Kornhauser) – ich program: Herbertowska konieczność dawania świadectwa.

3) Pokolenie bruLionu (m.in. Marcin Świetlicki, Olga Tokarczuk, Manuela Gretkowska) – odrzucali tradycje patriotyczne i kulturowe, uznane autorytety. Chcieli być poetami, nie sumieniem narodu.

Niektóre dzieła współczesnej literatury:

1) Elegia o… (chłopcu polskim) (K.K. Baczyński),

2) Pieśń o żołnierzach z Westerplatte (K.I. Gałczyński),

3) Karuzela z Madonnami (M. Białoszewski),

4) Pan Cogito (Z. Herbert),

5) Inny świat (G. Herling-Grudziński),

6) Medaliony (Z. Nałkowska),

7) Tango (S. Mrożek),

8) Dżuma (A. Camus),

9) Gra w klasy (J. Cortazar).

Wybrani twórcy współcześni:

1) Krzysztof Kamil Baczyński (1921-1944),

2) Miron Białoszewski (1922-1983),

3) Konstanty Ildefons Gałczyński (1905-1953),

4) Zbigniew Herbert (1924-1998),

5) Jarosław Iwaszkiewicz (1894-1980),

6) Jonasz Kofta (1942-1988),

7) Halina Poświatowska (1935-1967).

[Informacje powyżej zaczerpnięte z książki System mądrego szukania: Literatura., Aleksandra Rzążewska (Wydawnictwo Park Sp. z o.o.) z roku 2006]

 

Fragment dzieła współczesnego (Gra w klasy Julio Cortazara):

   Patrzysz na mnie, patrzysz na mnie z bliska, jeszcze bardziej z bliska, oczy powiększają się, zbliżają do siebie, nakładają jedno na drugie, cyklopi patrzą sobie w oczy łącząc oddechy, usta odnajdują się i łagodnie walczą, gryząc się w wargi, leciutko opierając języki o zęby, igrają wśród tego terenu, gdzie przelewa się tam i z powrotem powietrze pachnące starymi perfumami i ciszą. Wtedy moje ręce zanurzają się w Twoich włosach, pieszczą powoli głąb Twych włosów, podczas gdy całujemy się, jakbyśmy mieli usta pełne kwiatów czy też ryb o szybkich ruchach, o świeżym zapachu. …

 

 

Leave A Reply