Literatura w różnych epokach: RENESANS – najciekawsze informacje

0

Renesans w Polsce obejmuje okres od końca XV wieku do końca wieku XVI. Momentem historycznym, który go zamyka jest 1584 rok, kiedy zmarł Jan Kochanowski. Odrodzenie to druga nazwa tej epoki, epoki wskrzeszającej ideały antyku, interesującej się jego historią, tłumaczącej ówczesną literaturę i uważającej antycznych uczonych za autorytety.

Gatunki literackie renesansu:

A) Pochodzące z antyku

1) dialog,

2) fraszka,

3) pieśń,

4) sielanka,

5) tragedia,

6) tren.

B) Pochodzące ze średniowiecza

1) kazanie,

2) kronika,

3) misterium,

4) sonet.

Najważniejszymi tematami i motywami literatury odrodzenia są:

1) miłość,

2) ojczyzna i powinności wobec niej,

3) poezja,

4) filozofia życia człowieka,

5) wieś,

6) wzorce postępowania.

Dzieła epoki w literaturze polskiej:

1) fraszki, pieśni, treny Jana Kochanowskiego, a także jego dramat pt. Odprawa posłów greckich,

2) Kazania sejmowe Piotra Skargi,

3) sonety Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego.

Źródło: Wikimedia Commons

Źródło: Wikimedia Commons

Dzieła epoki w literaturze powszechnej:

1) Hamlet,

2) Makbet,

3) Dekameron,

4) Sonety do Laury,

5) Orlando Szalony.

Pisarze renesansu:

1) Jan Dantyszek (1485-1548) – autor łacińskich wierszy,

2) Łukasz Górnicki (1527-1603),

3) Klemens Janicki (1516-1543) – poeta, opisywał żywoty polskich królów,

4) Jan Kochanowski (1530-1584) – propagował patriotyzm, wprowadził do literatury bohatera dziecięcego, tragedię nowożytną, pieśń i tren,

5) Andrzej Krzycki (1482-1537) – pisał głównie erotyki i paszkwile,

6) Andrzej Frycz-Modrzewski (1503-1572) – publicysta szczerze troszczący się o Polskę,

7) Stanisław Orzechowski (1513-1566) – ksiądz, pisarz religijny i polityczny,

8) Mikołaj Rej (1505-1569),

9) Piotr Skarga (1536-1612) – wprowadził do literatury alegoryczne ujęcie ojczyzny-Matki i ojczyzny-tonącego okrętu.

Co nam zostało z tej epoki?

Między innymi hasło carpe diem, co oznacza chwytaj dzień.

[Informacje powyżej zaczerpnięte z książki System mądrego szukania: Literatura., Aleksandra Rzążewska (Wydawnictwo Park Sp. z o.o.) z roku 2006]

 

Fragment dzieła renesansu/odrodzenia (Hamlet Williama Szekspira):

HAMLET

(…) – Ha! co widzę?

Piękna Ofelia! – Nimfo, w modłach swoich

Pomnij o moich grzechach.

OFELIA

Jakże zdrowie

Waszej książęcej mości od dni tylu?

HAMLET

Dobre; pokornie dziękuję waćpannie.

OFELIA

Mam jeszcze od was, panie, kilka drobnych

Pamiątek, dawno zwrócić je pragnęłam:

Odbierzcie je dziś, proszę.

HAMLET

Jako żywo!

Jam nigdy w życiu nic nie dał waćpannie.

OFELIA

Wiesz dobrze, mości książę, żeś to czynił,

I upominki swoje ubarwiałeś

Takimi słowy, które wszelkiej rzeczy

Wartość podnoszą. Woń ich uleciała:

Weź je na powrót, panie, w oczach bowiem

Każdej szlachetnie myślącej osoby

Najdroższe dary lichymi się stają,

Gdy dawca martwy. Oto są.

HAMLET

Cha-cha-cha! Więc jesteś uczciwa?

OFELIA

Mości książę!

HAMLET

Czy jesteś piękna?

OFELIA

Co znaczą te pytania?

HAMLET

To, że jeżeli jesteś uczciwa i piękna, uczciwość twoja nie powinna mieć nic do czynienia z pięknością.

OFELIA

Jak to, panie? Czy może piękność z czymś lepszym chodzić w parze niż z uczciwością?

HAMLET

Zapewne, tylko że potęga piękności prędzej obróci uczciwość w rajfurkę, niż wpływ uczciwości potrafi piękność na swoją modłę przerobić. Było to niegdyś paradoksem, ale w nowszych czasach okazuje się pewnikiem. Kochałem dawniej waćpannę.

OFELIA

W rzeczy samej, dawałeś mi to, książę, do zrozumienia.

HAMLET

Nie trzeba ci było tak rozumieć; bo cnota nie daje się w stary nasz pień wszczepić tak, żebyśmy trącić nim przestali. Nie kochalem cię wcale.

OFELIA

Tym bardziej więc zostałam zawiedziona. …

 

 

 

Leave A Reply