Literatura w różnych epokach: MŁODA POLSKA – najciekawsze informacje

0

W Polsce ta epoka rozpoczęła się w 1890 roku (debiutują młodopolscy poeci, napływa literatura europejska), a skończyła się w roku 1918 (koniec I wojny światowej).

W Polsce, Niemczech, Włoszech i Francji podkreślano modernistyczną ideologię młodzieży końca XIX wieku. Stąd terminy, które określają tę epokę:

1) modernizm (nowoczesność w zestawieniu z ideologią poprzedniego pokolenia),

2) neoromantyzm (duchowe pokrewieństwo twórców Młodej Polski z romantykami),

3) dekadentyzm (oznacza schyłek, chylenie się ku upadkowi).

Cechy i idee literatury:

1) chłopomania (fascynacja folklorem),

2) dekadentyzm,

3) hasło sztuka dla sztuki,

4) ludowość,

5) neoromantyzm,

6) splin (uczucie beznadziejności),

7) synteza sztuk (m.in. poszukiwanie uniwersalnego języka sztuki).

Gatunki literackie tej epoki:

1) dramat naturalistyczny,

2) hymn,

3) powieść naturalistyczna,

4) sonet.

Prądy literackie:

1) impresjonizm (nacisk na nastrojowość tekstu, przekonanie, że świat zewnętrzny powinien być pokazywany przez jednostkę, podkreślanie indywidualnych odczuć),

2) parnasizm (poezja opisowa, kultury archaiczne i egzotyczne – inspiracją, dbałość o formę utworu),

3) secesja (wpłynęła na sposób ilustrowania książek – to elastyczna linia, wiele zdobień, ornamenty roślinne),

4) symbolizm (teoria wieloznacznego symbolu, który tylko naprowadza czytelnika na ślad, którym może sam podążać).

Najważniejsze motywy i tematy w literaturze młodopolskiej:

1) artysta,

2) sztuka,

3) miasto,

4) miłość,

5) natura,

6) sprawa narodowa,

7) ludomania.

Wielkie dzieła Młodej Polski:

1) Chłopi (powieść Reymonta nagrodzona Noblem),

2) Lubię, kiedy kobieta…,

3) Ludzie bezdomni,

4) Moralność Pani Dulskiej,

5) Rozdzióbią nas kruki, wrony…,

6) Wesele,

7) Lord Jim,

8) Kwiaty zła,

9) Dzika kaczka.

Pisarze tej epoki:

1) Jan Kasprowicz (1860-1926),

2) Kazimierz Przerwa-Tetmajer (1865-1940),

3) Stanisław Przybyszewski (1868-1927),

4) Władysław Stanisław Reymont (1867-1925),

5) Leopold Staff (1878-1957),

6) Stanisław Wyspiański (1869-1907),

7) Gabriela Zapolska (1857-1921),

8) Tadeusz Żeleński (1874-1941),

9) Stefan Żeromski (1864-1925).

[Informacje powyżej zaczerpnięte z książki System mądrego szukania: Literatura., Aleksandra Rzążewska (Wydawnictwo Park Sp. z o.o.) z roku 2006]

 

Fragment dzieła Młodej Polski (Moralność Pani Dulskiej Gabrieli Zapolskiej):

(…)

JULIASIEWICZOWA

                                   (patrzy na nią)

Kontenta ciocia z Hanki?

DULSKA

Tak sobie.

JULIASIEWICZOWA

                                   (cicho)

Niech ją ciocia odprawi.

DULSKA

A to… czemu?

JULIASIEWICZOWA

Ja coś dostrzegłam.

DULSKA

Kradnie.

JULIASIEWICZOWA

Nie… gorzej…

DULSKA

No… no…

JULIASIEWICZOWA

Zdaje mi się, że Zbyszko się do niej bierze…

DULSKA

                                   (niechętnie)

E!… to…

JULIASIEWICZOWA

Wiem, co mówię. Niech ciocia ją odprawi, póki czas.

DULSKA

Moja kochana, pewnie ci się zdawało… A potem…

                                   (patrząc w bok)

wobec tego, co się dzieje, że niby… no… rozumiesz… to piwo, co szumi.

JULIASIEWICZOWA

A!

DULSKA

Słowem… że… rozumiesz?

JULIASIEWICZOWA

Lepiej w domu?

DULSKA

Ja nie mówię… ale…

JULIASIEWICZOWA

A wie ciocia – może ciocia ma rację…

                                   (chwila milczenia – przez scenę przechodzi w milczeniu Hanka

                                   i znika w kuchni – obie panie patrzą za nią)

Trzeba jednak przyznać, że mężczyźni mają szczególny gust.

DULSKA

A! niech tam!… byle się nie włóczył i nie tracił zdrowia… Trzeba być matką, aby zrozumieć, jaki to ból patrzeć, jak syn marnieje. …

Leave A Reply